• Anasayfa
  • Favorilere Ekle
  • Site Haritası
TÜRK EDEBİYATI DERS NOTLARI
yeni

Divan Edebiyatı Sanatçıları

 

            Hoca Dehhani

√ 13. yy şairidir.

√ Divan edebiyatının ilk şairidir.

√ Din dışı konularda eser vermiştir.

√ Aşk,şarap,bahar gibi konular işlemiştir.

√ Şiirleri ilk gazel ve kaside örneklerini oluşturur.

√ Selçuklu Şehnamesi önemli eseridir.

           Mevlana Celaleddin Rumi

√ 13. yy şairidir.

√ Horasan’da doğmuştur.

√ Çok ünlü bir Mutasavvıf ve düşünürdür.

√ Tasavvuf düşüncesi ile eserler vermiştir.

√Arapça,Farsça ve Rumca bilir.

√ Hiçbir şekilde din ,dil,ırk ayrımı gözetmez.

√ Mevlevi tarikatı kurmuştur.

√ Mesnevi,Divan-ı Kebir, Mektubat, Fihi Ma Fih,

 √ Meclis-i Seb’a  önemli eserleridir.

                 Sultan Veled

√ Mevlana’nın  oğludur.

√ Mevlevilik tarikatını yaymaya çalışmıştır.

√ Mevlana kadar başarılı değildir.

√Türkçe şiirler de yazmıştır.

√ Divan,Rübabname,İbtidaname önemli eserleridir.

                        Ahmedi

√14. yy  şairidir.

√ Asıl adı Taceddin İbrahimdir.

√ İyi bir şair olmasının yanında bilim adamlığı da vardır.(matematik ve tıp alanında kendini yetiştirmiştir.)

√ Hayatının çoğunu Bursa’da geçirmiştir.

√ Şiirlerinde aşk,şarap,kadın ve tabiat gibi konuları işlemiştir.

√Dili ağırdır.

√ Divan,İskendername,Cemşid-ü Hurşid önemli eserleridir.

                      Aşık Paşa

√ 13.yy sonları 14. yy başlarında yaşamıştır.

√ Kırşehir’de doğmuştur.

√ Önemli bir mutasavvıftır.

√ Eserlerini Türkçe yazmıştır.

√Hem hece ile hem de aruz vezni ile eserler vermiştir.

√ eserlerinde Yunus Emre’nin büyük etkisi vardır.

√ Garipname,Fakname ve Vasf-ı Hal önemli eseridir.

                    Kadı Burhaneddin

√ 14. yy  şairidir.

√ Kayseri’de doğmuştur.

√Kadının oğludur.Kendiside kadılık yapmıştır.

√ Bir devlet kurmuş ve 18 yıl sonra yıkılmıştır.Savaşta yenilerek idam edilmiştir.

√ Aşk(beşeri) ve tasavvufla ilgili eserler vermiştir.

√ Aruz ve hece ölçüsüyle eserler vermiştir.

√ Tuyug ve gazelleriyle tanınır.

√Günlük konuşma dilini eserlerinde kullandığı görülür.

√ Divan adlı esri vardır.

            Kul Mesud

√ 14. yy şairidir.

√ Kelile ve Dimne çevirisi vardır.

               Nesimi (Seyyid Nesimi)

√14. yy şairidir.

√Bağdat’ta doğmuştur.

√ Hurufilik tarikatının üyesidir.

√ Düşüncelerini çekinmeden cesurca söylemiştir.Bu tutumundan ve cesurluğundan dolayı derisi yüzülerek öldürülmüştür.

√ Daha çok Tuyuglarıyla tanınır.

√ Yunus Emre’nin etkileri eserlerinde görülür.

√ Türkçe ve Farsça Divanları vardır.

            Gülşehri

√ Kırşehir’de doğmuştur.

√ Eserlerini Türkçe vermiştir.

√Mantıku’t Tayr ve Felekname adlı eseri vardır.

                      Şeyhi

√ 15. yy şairidir.

√ Asıl adı Yusuf Sinan(Sinaneddin)dir.

√ İran’da hem tasavvuf hem de tıp eğitimi görmüştür.

√ Çelebi Sultan Mehmet’in gözünü tedavi etmiş bunun karşılığı olarak Tokuzlu(Dokuzlu) köyü tımarlığı verilmiştir.

√ Kendisine tımar olarak verilen köye giderken soyulduğu için ünlü eseri Harname’yi yazmıştır.

√ Harname edebiyatımızda hiciv alanında önemli bir eserdir.Alegorik-didaktik  bir eserdir.

√ Şiirlerinde tasavvuf  kültüründen de yararlanarak yazmıştır.

√ Din dışı konularda da eser vermiştir.

√ Harname Türk edebiyatında ilk fabl örneği sayılır.

√ Divan , Hüsrev ü Şirin , Harneme, önemli eserleridir.

                         Ali Şir Nevai

√ 15. yy şairidir.

√ Çağatay edebiyatının önde gelen sanatçısıdır.

√ Çok iyi bir eğitim almış hatta uzun yıllar Sultan Hüseyin  Baykara yanında vezirlik de yapmıştır.

√ Türkçenin Farsçadan daha iyi  olduğunu  Muhakemet-ül Lügateyn adlı eserde ortaya koymuştur.

√ Ali Şir Nevai hamse (beş meseneviden oluşan ) sahibidir.

√ İlk Şairler tezkiresi olan Mecalisü’n Nefais ona aittir.

√ Bir çok alanda eser vermiştir.(gazel, mesnevi Tarih incelemeleri,Tezkire,tuyuğlar gibi….)

√ Türkçe Divan , Farsça Divan , Mizanü’l  Evzan,Mahzen’ül Esrar ,  Lisanü’t Tayr  ve Münşeat diğer önemli eserleridir.

                        Süleyman Çelebi

√ 15. yy  şairidir.

√ Bursa’da doğmuştur.

√Çok iyi bir dini eğitim bilgisi vardır.

√ Hz. Muhammed’e olan sevgisini Vesilet’ün Necat (Mevlid) adlı eserde dile getirmiştir.

√ Mevlid mesnevi biçiminde yazılmıştır.Eser 6 bölümden oluşur.

1- Münacaat (Allah’a yalvarış)

2- Veladet (Peygamberimizin doğumu)

3- Risalet  (Peygamber olması)

4- Miraç (Peygamberimizin Allah ile buluşması, göğe yükselmesi)

5- Rıhlet (Peygamberimizin Vefatı)

6- Dua

                            Necati

√ 15. yy şairidir.

√ Türkçeye çok önem vermiştir.

√ Sade, açık ,yalın, doğal şiirleriyle tanınır.

√ Devletin bir çok kademelerinde çalışmıştır.

√ Mahallileşme hareketini başlatmıştır.

√ Divan adlı eseri vardır.

                     Sinan Paşa

√ 15 .yy sanatçısıdır.

√ Babası İstanbul Kadısıdır.

√Çok iyi eğitim almış ,Kadılık,sadrazamlık gibi görevlerde bulunmuştur.

√ Divan Edebiyatında Nesir alanında çok önemli eserleri vardır.

√ Süslü nesir alanında çok başarılı olmuştur.

√Tazarruname, Maarifname,Tezkiret’ül Evliya,Kabusname önemli eserleridir.

                  Ahmet Paşa

√ 15. yy şairidir.

√ Fatih döneminde yaşamış ve o dönemde Sultanu’ş Şuara(Şairler sultanı) olarak bilinir.

√ Gazelleri,Kasideleri ,Murabbalarıyla ün kazanmıştır.

√ Fatih Sultan Mehmet’in sohbet arkadaşıdır.Ona yaptığı bir hatadan dolayı gazabını kazanmış ama sonra ona yazdığı Kerem kasidesi ile tekrar sevgisini kazanıp idam olmaktan kurtulmuştur.

√ Nazireleriyle tanınır.(Bir şairin şiirine aynı ölçü,konu ve uyakta yeni dizeler eklemesidir.)

√Türkçe Divanı vardır.

                           Fuzuli

√16.  yy şairidir.

√ Asıl adı Mehmet’tir.

√ Azeri edebiyatının en önemli sanatçısıdır.

√ Aşk,ıstırap şairi olarak bilinir.(aşk onda platoniktir.Aşk kavuşulunca biter düşüncesinde)

√ Döneminin ilmini çok iyi öğrenmiştir. (Matematik,tıp,dini ve edebiyat bilgileri gibi..)

√ Divan edebiyatının en lirik şairidir.

√ Çok iyi bir hayal gücüne sahiptir.

√ Hayatının son yıllarını yokluk içinde geçirmiştir.

√Gazel ve kasideleriyle ünlüdür.(özellikle gazel)

√ Şikayetname,   Hadikatüs Süeda, Beng ü Bade,Leyla ü Mecnun,
Sakiname,Enis-ül Kalb, Sıhhat-ü Maraz,Su Kasidesi,Terceme i Hadis-i Erbain ,Mektuplar,Türkçe Divan,Arapça Divan önemli eserleridir.

 

                                           Baki

 

√ 16.yy Şairidir.

√ İstanbul’da doğmuştur.

√ En büyük hayali ve isteği Şeyhülislam olmaktı ama olamamıştır.

√ Medrese eğitimi almıştır.

√ Zevk ve eğlence şairi olarak bilinir.

√ Tasavvufla ilgili eser vermemiştir.

√ Aşk,doğa,eğlence konularını daha çok işlemiştir.

√Kanuninin ölümü üzerine yazdığı Kanuni Mersiyesi çok meşhurdur.

√ Şairler Sultanı (Sultanu’’ş Şuara ) olarak bilinir.

√ Söz sanatlarını ustaca kullanmış ve Divan şiirine başarıyla uygulamıştır.

√ Şiirlerinde süslü sanatlı bir dil kullanmıştır.

√ Çok iyi bir şiir bilgisine sahiptir.

√ Divan adlı eseri vardır.

                     Sehi Bey

√ 16. yy sanatçısıdır.

√ Anadolu sahasının ilk tezkiresini yazmıştır.( Heşt Behişt)

√ Heşt Behişt ve Divan adlı eseri vardır.

                     Bağdatlı Ruhi

√16.yy şairidir.

√Terkib-i Bentleriyle ün kazanmıştır. 

√Dili sade ve süsten uzaktır.

√Hicivleriyle ünlüdür.

√Divan adlı eseri vardır.

                     

             Taşlıcalı Yahya

√ 16. yy sanatçısıdır.

√ Aslen askerdir.

√ Gazel ve kasideleri de çok ünlüdür.

√Fuzuli’den sonra en ünlü mesnevi sanatçısıdır.

√ Hamse sahibidir.

√ Yusuf u Züleyha , Şah u Geda , Gülşen-i Envar , Gencine-i Raz , EsrarnameKitab-ı Usul önemli mesnevileridir.

√Divanı vardır.

                          Seydi Ali Reis

√ 16 .yy sanatçısıdır.

√ Bir denizci ve donanma komutanıdır.

√ Sade açık  ve sürükleyici bir dili vardır.

√ Mir’atül Memalik edebiyatımızda önemli gezi yazısı eseridir.

√ Muhit  adlı coğrafya kitabı da vardır.

                       Nef’i

√ 17 .yy sanatçısıdır.

√ Erzurum’da doğmuştur.Asıl adı Ömer’dir.

√ Divan Edebiyatının en büyük Hiciv sanatçısıdır.

√ Çok iyi bir medrese eğitimi almıştır.

√ Devrin önde gelenlerine ve padişahlara sunduğu kaside  ve hicivleriyle tanınır.

√ Hem övmeleri hem de yermeleriyle meşhurdur.

√ Ölümü Hicivleri yüzünden olmuştur.

√ Dili ağır ve sanatlıdır.

√ Özellikle kasideleri meşhurdur.

√ En önemli eseri Siham-ı Kaza’dır.

√ Türkçe Divan ve Farsça Divanı vardır.

                         Nabi

√ 17. yy sanatçısıdır.

√Asıl adı Yusuf  Nabi’dir.

√ Divan edebiyatının en önemli didaktik ve hikemi tarzda sanatçısıdır.

√ Daha çok mensur (düz yazı) türünde eser vermiştir.

√ Duygudan çok düşünceye ,bilgiye önem vermiştir.

√ Sade ,yalın bir dili vardır.

√ Hayriye ,  Hayrabat  ,Tuhfetü’l  Harameyn  Surname ,Türkçe Divan ve Farsça Divan önemli eserleridir.

                      Naili

√ 17. yy sanatçısıdır.

√Tasavvuf etkisinde kalmıştır.

√Dili ağır,sanatlı ve süslüdür.

√ Sebk-i Hindi (Hindu) akımının en önemli temsilcisidir.

√ Gazelleriyle tanınır.

√ Divan adlı eseri vardır.

                      Neşati

√ 17. yy sanatçısıdır.

√ Mevlevi tarikatına mensuptur.

√ Dili ağır ,süslü ve sanatlıdır.

√ Sebk-i Hindi (Hindu) akımının  önemli temsilcisidir.

√ Kasideleri önemlidir.

√ Divan,Edirne Şehrengizi,Hilye-i Enbiya önemli eserleridir.

                     Katip Çelebi

√ 17. yy sanatçısıdır.

√Divan Katipliği yapmıştır.

√Çok iyi bir eğitim almıştır.

√ Coğrafya,Tarih,Bibliyografya,Sosyoloji gibi alanlarda eser vermiştir.

√ Cihannüma,Keşfü’z Zünun,Fezleke,Düsturul Amal Mizanül Hak önemli eserleridir.

                   Evliya Çelebi

√ 17. yy sanatçısıdır.

√ Seyahatnameleriyle (gezi yazısı) ünlüdür.

√ Bir çok yeri dolaşmış ve buradaki önemli yerleri, olayları ,yaşayışları yazmıştır.

√ En önemli eseri Seyahatname’dir.

√ Seyahatname belge niteliği taşır.

                       Naima

√ 17. yy sanatçısıdır.

√ Tarih çalışmalarıyla ünlüdür.

√Naima Tarihi adlı eseri vardır.Orta nesir (çok sade olmayan çok da süslü olmayan düz yazı) özelliği gösterir.

                     Şeyhülislam Yahya

√ 17. yy sanatçısıdır.

√ Gazel şairi olarak bilinir.

√ İstanbul Türkçesini başarılı olarak kullanmıştır.

√ İyi bir eğitim almıştır.

√IV. Murat’ın büyük övgüsünü almıştır.

√Divan adlı eseri vardır.

                     Nedim

√ 18. yy sanatçısıdır.

√ İstanbul’da doğmuştur,asıl adı Ahmet’tir.

√ İyi bir eğitim almıştır.

√ Mahallileşme akımının en önemli ve güçlü savunucudur.

√ Mahalli konuşmaları ve günlük yaşayışı şiirlerde dile getirmiştir.

√ Zevk ve eğlence şairidir.Acı ve keder şiirlerinde pek  bulunmaz.

√ Gazelleri ve şarkılarıyla ünlüdür.

√ İstanbul’u şiirlerinde dile getirmiştir.İstanbul şairi (aşığı) de denir.

√Gazellerinde pek mahlas kullanmaz çünkü gazellerini okuyan ona ait olacağını bileceğini söyleyecek kadar gazellerine güvenir.

√ Din dışı konular işlemiştir.

√ En önemli eseri Divan'dır.

            

  Şeyh Galip

√ 18. yy sanatçısıdır.

√Divan edebiyatının son büyük şairi olarak kabul edilir.

√ İstanbul’da doğmuştur,asıl adı Mehmet’tir.

√ Mevlevi tarikatına mensuptur.

√Divan edebiyatına bağlı kalmasına rağmen kendine özgü yenilikler de getirmiştir.

√Eserlerinde ilahi aşk vardır.

√ Dili ağır,süslü ve sanatlıdır.

√ Sebk-i Hindi (Hindu) akımının önemli temsilcisidir.

√ Nabi’nin Hayrabat adlı eserinden daha iyi bir mesnevi yazan olamayacağı söylenmiş bu düşünceyi çürütmek amacıyla Hüsn ü Aşk adlı eseri (26 yaşında ) yazmış ve daha iyi bir mesnevi yazılabileceğini göstermiştir.

√ Hüsn ü Aşk İlahi aşkı anlatır.

√ Hece ölçüsüyle yazılmış birkaç türküsü vardır.

√ Divan adlı eseri vardır.

                Yirmi Sekiz Çelebi

√ 18. yy sanatçısıdır.

√ Osmanlının Fransa’ya gönderdiği İlk elçidir.

√ Elçiliği sırasında gördüklerini sade,açık bir dille “Sefaretname”adlı eserde yazmıştır.

√ Matbaayı kuran kişidir.

√ Paris Sefaretnamesi vardır.


Yorumlar - Yorum Yaz