Tanzimat Edebiyatı

           ( 1839-1896)

Tanzimat dönemi iki başlıkta incelenir.

1-Tanzimat Birinci Dönem

2-Tanzimat İkinci Dönem

Tanzimat Birinci Dönem

        (1860-1876)

√ Sanat toplum içindir anlayışı vardır.

√ Dilde sadeleşmeyi benimsemişlerdir.

( Bunda pek başarılı olunamamıştır.)

√ Daha çok Fransız edebiyatını örnek almışlardır.

√ Divan edebiyatına karşı çıkmışlardır.

√ Parça güzelliği yerine bütün güzelliğine önem vermişlerdir.

√ Sanatçıların çoğunluğu devlet adamıdır.

√ Sosyal konular daha çok işlenmiştir.

√ Şiirin konusu genişletilmiştir.

√ Hak,hukuk,adalet,vatan,millet gibi konular daha çok işlenmiştir.

√ Batı edebiyatından makale,deneme,eleştiri gibi konular alınmış ve Türk edebiyatında ilk defa kullanılmıştır.

√ Yapıtlarda içeriğe önem vermişlerdir.

√ Noktalama işareti ilk defa bu dönemde kullanılmıştır.

√ Edebiyatı düşüncelerini yaymak ve halkı eğitmek için araç olarak kullanmışlardır.

√ Romanlar teknik bakımından zayıftır.

√ İlk başlarda daha çok Klasizm akımının etkisi varken daha sonra Romantizm akımı  etkili olmuştur.

√ Gazetecilik bu dönemde önem kazanmıştır.

                       Tanzimat Birinci Dönem Şiiri

√ Biçim açısından eski Divan edebiyatı nazım biçimleri kullanılmıştır.

√ İçerik açısından Türk edebiyatında ilk defa hak,hukuk ,adalet gibi konular işlenmiştir.

√ Ölçü olarak Aruz ölçüsü kullanılmış bunun yanında az da olsa hece ölçüsü kullanılmıştır.

√ Divan edebiyatından farklı olarak parça güzelliği yerine bütün güzelliğine önem vermişlerdir.

√ Şiirlerde Klasizm akımının daha çok ise Romantizm akımının etkisi görülür.

               Tanzimat Birinci Dönemde Roman ve  Hikaye

√Romanı halkı eğitmek istemeleri ve edebiyatımızda ilk olması açısından teknik bakımdan zayıftır.

√Romanlarda tesadüflere yer vermeleri uzun betimlemeler kurmaları teknik açıdan zayıflatmıştır.

√Daha çok yanlış batılılaşma işlenmiştir.

√Roman kahramanları tek yönlüdür.İyiler hep iyi kötüler hep kötüdür.

√ Yazar romanın akışını durdurarak fikirlerini açıklar.Kişiliğini gizlemez.

√ Romantizm akımının etkisi vardır.

√ Konular günlük yaşamdan ve tarihten alınmıştır.

√ Olaylar İstanbul’da geçer.

√ Hikayelerde teknik bakımından zayıftır.

√ Hikayelerde de romandaki konular ve zayıflıkların aynısı görülür.

√ İlk öykü kitabı Letafet-i  Rivayat’tır.

     (A.Mithat Efendi)

                         Tanzimat Birinci Dönemde Tiyatro

√ Tanzimat’a kadar tiyatronun yerini Geleneksel Türk tiyatrosu alıyordu.(karagöz,meddah,orta oyunu köy seyirlik oyunu)

√ Tiyatrolarda hala geleneksel tiyatro anlayışının devam ettiği görülmektedir.

√ İlk yerli tiyatromuz Şinasi’nin yazdığı Şair evlenmesidir.Tek perdelik komedi tarzda bir tiyatrodur.

√ İlk sahnelenen tiyatromuz ise Namık Kemalin Vatan Yahut Silistre’dir.Vatan aşkını işler.

√ Ahmet Vefik Paşa Moliere’den birçok çeviri yapmıştır.

                        Tanzimat Birinci Dönemde Makale

√ Edebiyatımızda ilk makaleyi Şinasi Tercüman-ı Ahval Mukaddimesidir.Tercüman-ı Ahval gazetesinde yayımlamıştır.

                            Tanzimat Birinci Dönemde Eleştiri

√ Namık Kemal ve Ziya Paşa arasında eski yeni çatışmasıyla başlamıştır.

√ Ziya Paşanın Harabat adlı eserine karşı Namık Kemal Tahrib-i Harabatı yazarak onu eleştirmiştir.

√ Ziya Paşa eski edebiyatı (Divan Edebiyatını)savunmuş Namık kemal de bunu eleştirmiştir.Yeni edebiyatı savunmuştur.

                          Tanzimat Birinci Dönemde Gazete

√ Bu dönemde gazetecilik çok önem kazanmıştır.

√ Halkı eğitmede kullanılmış halkın okuması bilgilenmesi ve gündelik olaylardan haberdar olması sağlanmıştır.

√ Bu dönemde dört gazete önemlidir.

Takvim-i Vakayi : 1831 yılında çıkmış resmi gazetedir.

Ceride-i Havedis:1840 yılında çıkmış ilk yarı resmi gazetedir.

Tercüman-ı Ahval: 1860 çıkan ilk özel gazetedir.Şinasi ve Agah efendi çıkarmıştır.

Tasvir-i Efkar: 1862 de Şinasi çıkarmıştır.

Tanzimat Birinci Dönem Sanatçıları

√ İbrahim Şinasi           

√ Namık Kemal

√ Ziya Paşa
                   
√ Ahmet Mithat Efendi

√ Ahmet Vefik Paşa      

√ Şemsettin Sami

Tanzimat Edebiyatı Birinci Dönem için tıkla